Seramik Sanat mıdır? Sanatsal Bir Malzeme Olarak Seramik Çamurunun Avantajları ve Dezavantajları

Seramik çamuru benim âşık olduğum muhteşem bir malzemedir ve onunla hobi olarak bile olsa çalışmayı herkese tavsiye ederim. Akademiye hazırlanırken başlangıçta sadece “resim bölümünü” ve kukla dersleri içerdiği için “sahne dekorları ve kostümü bölümünü” düşünüyordum. Hocam Metin Telçeker‘in yönlendirmesiyle birinci tercihim seramik oldu ve kazandım. İyi ki de öyle olmuş, kesinlikle seramik sanatı benim için en olan dalmış.
Seramiğin tanımını, “uygun maddelerden oluşan toprağın, şekillendirilip yüksek ısıda pişmesiyle oluşan süs veya kullanım eşyası” olarak yapabiliriz. Seramik, Antik Mısır’dan günümüze, çağlar boyunca yemek, içki kabı gibi işlevsel objelerin yapımında kullanılmıştır. Belki de bu sebepten, hala pek çok kişi ısrarla, seramiği “sanat” değil “zanaat” olarak kabul etmektedir. Halbuki seramik, yumuşaklığıyla, doku verilebilmesiyle ve renklendirilebilmesiyle heykel yapımı için mükemmel bir malzemedir. Ayrıca kalıp tekniğiyle çoğaltılabilmesi da enstalasyon tarzı eserlerin hazırlanmasında avantaj sağlar.

Zaten bir objeyi süs eşyası olmaktan çıkarıp sanat eseri yapan şey yapıldığı malzeme değil altında yatan fikirdir. Ancak yaptığınız işle bir düşünceyi anlatabiliyorsanız veya ortaya yeni bir form koyabiliyorsanız sanatçı olabilirsiniz. Örneğin, 1958’de, “yeni gerçekçilik akımı”nın öncülerinden Yves Klein, “boşluk” kavramını, Iris Clert Galeri’de, bomboş bir sergi salonuyla anlatmış ve büyük yankı uyandırarak sanat tarihine geçmiştir.

seramik sanatı

65×55 cm ebatlarında seramik, galvaniz tel karışımı Şahmaran heykeli (2015)

Belirttiğim gibi seramiğin en büyük avantajı hamur gibi esnek ve yumuşak kıvamıdır. Şekillendirmek için çok fazla kas gücü gerekmez. Oysa mermerden bir heykel yapabilmek için, kullanırken çok dikkat gerektiren tehlikeli aletler gerekir. Yine bronz heykel yapımı için çok yüksek ısılarda çalışmak gerekmektedir. Ayrıca çamuru pişirmediğimiz sürece, yaptığımız objeyi kırıp suda bekletip, yoğurup yeniden kullanabiliriz. Son kullanma tarihi olmadığı gibi, ne kadar çok bekletilirse kalitesi o kadar artar.

seramik çamuru ve aletleri

Seramik sanatı için gerekli aletler

Dezavantajlarına gelirsek, çamur yaşayan bir malzemedir. Onu öncelikle yoğurup, içindeki havayı yok etmemiz gerekir. Şekillendirdikten sonra, yaklaşık bir hafta boyunca yavaşça kurutulmalıdır. Bu arada çatlama ihtimali vardır. Başlangıçta sürekli kontrol edip, çatlamaya başlayan kısımlarını onarmamız gerekir. Sonra özel fırınında, kilin cinsine göre 800-1000 derece arasında, yaklaşık 7 saat süren ilk pişirim yapılır. Eğer hamurun içinde hava kaldıysa veya iyi kurutulmadıysa pişerken patlayabilir. Bitti mi? Hayır. Sır dediğimiz seramik boyasını sürüp, bu kez sırın cinsine göre 1000-1250 derece arasında, yine 7 saat civarında pişiririz. Sonrasında, fırının yavaş soğuması için 2 gün bekleyip, sevgili seramiğimizi elimize alırız. Bu an seramik sanatçıları için anlatılamayacak kadar özeldir. Hatta ben bir bebeğin doğumuna benzetirim.

arakne

“Arakne ve tanrılar meclisi”, 42×40 cm (2016)

Aslında yukarıdaki paragrafı okuyanların gözünü korkutmak istemiyorum, çamurun dilini öğrendiğiniz zaman çatlayıp patlama sorunlarını azamiye indiriyorsunuz zaten. Ayrıca, çamurla çalışmanın vücudunuzdaki negatif enerjiyi uzaklaştırdığı da biliniyor. Bazen bu sebepten seramik sanatı ile uğraşan kadınların çok hoş ve güzel olduklarını düşünmüyor değilim. (Mesela en popülerleri Ayşegül Aldinç, Jale Yılmabaşar, Alev Ebuzziya) Ki zaten sanat, edebiyat, sinema, yani mutluluk insanı güzelleştiriyor bence. 😀  (Çok adetim olmasa da buraya bir gülen surat yakıştı diye düşünüyorum)
Bir sonraki yazıya kadar sanatla ve neşeyle güzelleşin inşallah…