Nardugan Bayramı ve Ayaz Ata

Yine bu aralar iyice sardığım, mitoloji konulu bir yazıyla karşınızdayım. Ülkemizin bol kutuplu ve gerilimli şu son günlerinde yılbaşı kutlamaları karşıtı eylemler ve sosyal medya paylaşımları bu yıl iyice şiddetlendi. Hatta alt tarafı çocuklara hediye veren, sevimli bir simge olan Noel Baba, fena halde batının sömürgeciliği ve kapitalizmiyle özdeşleştirilen, korkunç bir sembol haline getirilmeye başlandı. Açıkçası bu konuda uzun uzun yazmayı da düşünmüyorum. Çünkü “isteyen istediğini giysin, istediğini kutlasın, istediğini içsin” gibi kısacık cümlelerin bütün sorunların çözümü olduğunu düşünüyorum, belki de benim zekamda bir sorun vardır. Tabi bu konuda tatmin olmayanlar için alternatif bir bakış açısı da sunabilirim, az sonra size anlatacağım Nardugan Bayramı ve soğuk tanrısı Ayaz Ata ile yılbaşı kutlamalarının öz kültürümüze ait bir değer olduğunu anlayacaksınız.

nardugan bayramı

Ayaz Ata

 Nardugan Bayramı, Orta Asya‘da, Ön Türkler tarafından 22 Aralık’ta kutlanırdı. Yılın en uzun gecesi olan 21 Aralık gecesi sonrası, gündüzlerin giderek uzaması, yani günün geceyi, aydınlığın karanlığı yenmesi nedeniyle bu gün seçilmiştir. Nardugan‘da, bölgeye özel Akçaçam Ağaçları süslenir, özel yemekler hazırlanır, yaşlılar ziyaret edilir ve kopuz çalıp eğlenilirdi.
Ön Türkler‘den Sümerler‘e ve Anadolu‘ya, oradan da Roma‘ya geçen bu geleneğin Noel‘in atası olduğu çok açıktır. Yani, başlangıçta kutlanan“güneşin doğuşu”dur. Daha sonra bu “İsa Peygamber’in doğumuna” atfedilmiştir.
Aynı şekilde, pek çok Orta Asya Mitolojisinde yer alan, soğuk tanrısı Ayaz Ata, gerek çocuklara hediyeler dağıtması, gerek de görünüşüyle, Noel Baba’nın öncülü olduğu kuvvetle muhtemeldir.
Genellikle Ay Tanrısı tarafından gönderildiğine inanılan Ayaz Ata, yakıcı soğuklara da ismini vermiştir.
Çok genç arkadaşlar bilmezler, bizim çocukluğumuzun yılbaşılarında, yaşlı bir adamın geçen yılı, genç bir adamın veya çocuğun da gelecek yılı temsil ettiği resimler olurdu. Ayaz Ata ve torunu Kar Kızı’nı yan yana görünce, bu resimler aklıma geldi. Alakası var mıdır, bilemiyorum.

nardugan bayramı

Ayaz Ata ve torunu Kar Kız

Sizinle paylaştığım bu bilgilerden, Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ‘ın katıldığı bir televizyon programı sayesinde haberim olmuştu ve çok etkilenmiştim. Hatta, üç yıl önce de, aralık ayı başında, seramik takı markam, Perivesh by Azime Özgen için Nardugan isimli bir koleksyon hazırlamıştım.

nardugan bayramı

Perivesh by Azime Özgen- Nardugan Koleksiyonundan, tek adet üretilmiş, kırmızı, seramik yüzük

Mitolojik hikayelerin geçmişte yaşayan toplumları anlamak için faydalı olmasının yanında eğlenceli ve bugünler için ilham verici olduğunu düşünüyorum. Bu yazıyı da keyif alacağınızı düşündüğüm için sizinle paylaştım. Yoksa, kutlamak istemeyenlere herhangi bir ısrarım olduğu düşünülmesini istemem.
2017 hepimiz için, sanatla ve neşeyle geçecek rengarenk bir yıl olur inşallah.
Sevgilerimle…